Nhân dịp kỉ niệm 65 năm ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam và ngày Hội quốc phòng toàn dân, chúng tôi xin trân trọng giới thiệu một thi phẩm của tác giả Hoàng Vân - một nhà giáo, một thi sĩ của trường ĐH Hà Tĩnh. Đồng thời với tư cách bạn đọc, chúng tôi xin bày tỏ sự đồng cảm với tiếng lòng tri ân của tác giả.
18 ĐỨA BẠN TÔI
Kính tặng hương hồn 18 liệt sỹ của làng Hữu Quyền quê tôi Hoàng Vân
Họ 18 người Có chung một miền quê nhỏ Con đường Cánh đồng thơm mùa gặt bội Họ Vắt tù và Phần lớn chưa biết yêu Đất nước chiến tranh Ra trận... Có chung con dấu chiến trường Ngày đất nước hoàn toàn giải phóng Họ để lại một miền quê * * * 18 người... 18 đứa bạn tôi! 9- 12 - 2009
Dòng sông
Mái trường ngói đỏ ríu ran…
Đã cùng tôi
Chăn trâu cắt cỏ
Thổi nồng nàn vào Hạ
Kéo cánh diều vào xanh thẳm những mơ xa...
Chuyện yêu đương là xa xỉ
Đi rình nghe anh chị
Học lõm vài câu thơ...
* *
*
Người trước người sau
Họ chỉ có một con đường
Thư gửi về hậu phương
18 bạn tôi
Không trở về...
18 người có chung một địa chỉ
" An táng tại mặt trận phía Nam"
Yên lặng sau chiến tranh
Chỉ còn người già trẻ nhỏ
Đàn bà và con gái lỡ thì...
Cánh đồng mất mùa hai vụ
Dòng sông lãng quên bên trời
Lời bình của Trần Thị Tuyết - Khoa SP XHNV
LỜI TRI ÂN GIẢN DỊ
Chiến tranh đã lùi xa hơn 1/3 thế kỉ, nhưng thơ văn viết về đề tài chiến tranh, đặc biệt về những con người đã hi sinh cho đất nước hôm nay vẫn tươi nguyên giá trị. Bài thơ “18 đứa bạn tôi” là một tình cảm giản dị nhưng sâu nặng của tác giả đối với những người bạn của mình, đó cũng là tiếng lòng tri ân của thế hệ hôm nay với người đã khuất.
Bài thơ giàu chất tự sự, được bắt đầu và kết thúc một cách tự nhiên. Nó như một thước phim tư liệu về 18 người bạn đã từng gắn bó thân thiết với tác giả thời niên thiếu, rồi ra chiến trường, hi sinh để lại một miền quê yên lặng và một khoảng trống không gì bù đắp nổi trong lòng những người ở lại.
Kết cấu bài thơ phù hợp với quá trình diễn biến các sự kiện, các số phận trong cuộc sống và chuỗi những cảm xúc của chủ thể trữ tình. Những chi tiết chọn lọc, gợi cảm đã khắc hoạ một cách hoàn hảo hình ảnh 18 người thời trẻ. Họ có chung một miền quê, nơi đó có cánh đồng, mái trường, dòng sông, con đường…thơ mộng. Họ có cả một tuổi thơ hồn nhiên, với bao trò chơi bình dị. Họ có những tháng ngày tung tăng đến trường và những ngày hè náo nhiệt. Tuổi thơ của họ là cả bầu trời mơ ước và nhiều cơ hội để thực hiện hoài bão của mình. Họ không còn là trẻ con, cũng chưa phải là người lớn:
Phần lớn chưa biết yêu
Chuyện yêu đương là xa xỉ
Đi rình nghe anh chị
Học lõm vài câu thơ...
Tác giả đã chớp được cái khoảnh khắc thật đáng yêu. Ở cái tuổi chập chờn lằn ranh giữa trẻ con - người lớn, họ có chút vụng về, tinh nghịch. Họ chưa đủ lớn để yêu, chỉ biết “rình” để “học lõm vài câu thơ". Tinh nghịch mà rất văn hoá. Tuổi thơ đẹp đẽ, trong sáng đến lạ lùng. Mọi suy nghĩ và hành động của họ dường như được bao bọc trong một không gian rất lãng mạn. Những hình ảnh thơ độc đáo:
Vắt tù và
Thổi nồng nàn vào Hạ
Kéo cánh diều vào xanh thẳm những mơ xa...
Đó là dấu ấn những ngày hè náo nhiệt ở làng quê, hay ước mơ của tuổi trẻ bay theo cánh diều làm bạn với trời xanh? Chính cái trong sáng, yêu đời của tuổi trẻ đã tạo nên sự chân thành và lãng mạn của những cảm xúc và hình tượng thơ nói trên. Cái chất thơ được nẩy mầm từ cuộc sống dung dị, thanh bình nơi thôn dã đã tạo nên chân dung những thanh niên ấy. Họ vừa tiếp thu những nét văn hoá truyền thống, vừa được hòa mình trong ánh sáng của thời đại mới. Họ không phải là kẻ quê mùa ít chữ. Giá như không có chiến tranh, chắc bây giờ họ đã là những người thành đạt.
Thuở thanh bình đáng yêu đã chấm dứt bởi chiến tranh. Các thế hệ thanh niên giàu nhiệt huyết thời bấy giờ đã sống xứng đáng với sự lựa chọn của mình. Họ đều có mặt nơi sự sống và cái chết chỉ trong gang tấc:
Thư gửi về hậu phương
Có chung con dấu chiến trường
Cuộc chiến tranh, với tất cả sự tàn khốc của nó, đã cướp đi sự sống, bóp nát mọi nguồn mơ của nhiều thanh thiếu niên Việt Nam. 18 chàng trai trẻ, yêu đời đã vĩnh viễn nằm lại chiến trường, để lại nỗi đau vô hạn cho người thân, bè bạn:
Họ để lại một miền quê
..................................
Dòng sông lãng quên bên trời
Những chi tiết rất thật, khá phổ biến ở nhiều miền quê Việt Nam sau cuộc kháng chiến chống Mĩ được tác giả nhắc lại như khẳng định một khoảng trống, một vết thương lòng thường trực trong những người thân của các liệt sĩ. Chiến tranh kế tiếp chiến tranh, quê hương vắng dần tiếng hát, vắng dần những chàng trai lực điền, goá phụ và thiếu nữ lỡ thì nhiều thêm, mùa màng thất bát, dòng sông thơ mộng ngày nào giờ đây trở nên vô cảm, không gian trống vắng đến se lòng. Cuộc sống như ngừng chảy. Trong sâu thẳm lòng người, những kí ức này có lẽ không bao giờ mờ phai. Giọng thơ càng trở nên trầm lắng pha chút ngậm ngùi tạo nên nốt lặng cuối bài thơ như tiếng nấc nghẹn ngào của tác giả:
18 người...
18 đứa bạn tôi!
Sự mất mát quá lớn khiến lòng người day dứt ngay cả khi đất nước đã có nhiều đổi thay.
Câu chuyện về 18 người bạn được kể một cách chân thật, đậm màu sắc trữ tình. Phải có một sự gắn bó thật thân thiết, sâu nặng với quê hương với bạn bè và nỗi niềm đau đáu dành cho những người đã mãi đi xa, tác giả mới có được những lời thơ chân thành hồn nhiên đến vậy. Bài thơ là một khúc tâm tình bùi ngùi, man mác. Nó như một dòng chảy tự nhiên của tình yêu thương đối với những người bạn đã hi sinh được diễn tả bằng những ngôn từ bình dị nhất. Sự xuất hiện của nhiều thanh bằng và các âm tiết mở đã góp phần tạo nên âm điệu của các câu thơ và toàn bài thơ. Bài thơ đã tìm được sự đồng cảm của rất nhiều bạn đọc.
Hà Tĩnh, ngày 16 - 12- 2009
| < Lùi | Tiếp theo > |
|---|
Trung tâm Dạy nghề tổ chức lễ khai giảng lớp đào tạo nghề cho lao động nông thôn 2010